Etotwahepu lyomunafikola Petrina Gabriel, oko kavena okompetisi yokodula yoNAMCOL.

0
194

Gabriel okuli moGrade 10

 

Naku ningwe ngahelipi opo eedjo doshilongo di kalekwe po?

 

EENHANA – Ngeenge taku popiwa eedjo doshilongo okwa diladilwa oinima oyo hai eta sha moshilongo ile oyo ya kalekapo eliko loshilongo ngaashi,  oikwamina, okawe nongopolo, oikwameva eeshi, oudila vookakwaya neembua domomeva, ounamapya nounaimuna naikwao ihapu.

 

Oikwamina oyo i li odjo inene yoshilongo shetu oya pumbwa okundalapatelwa, opo i dule okukala po, komukalo ou eemina odi na okulonga noukeka, ovanhu tava ningile komongula, tava hade ngaho vo tava fiye mo oyo i na okulongifwa komapupi tae ya.

 

Meemina omwa pumbwa okukongelwa ovaameni vomaliko ovanashili nove na oshisho noshiwana, shaashi vahapu ohava ningi omulilo wongula oponhele yoye ile ndi tye lunga litapula.  Lunga litapula oku na okukotokelwa, opo oikwamina i longwe ya yeleka oku tai ka shingifwa nopehena oyo ya kana po.

 

Eeshi, odi li fimba i na ongodi moukolele wolutu.  Eeshi odi na okufilwa oshisho opo diha pwemo mefuta, di dule oku lidala nokutana do di dule okulandiwa koilongo oyo i hole eeshi, sho oshilongo shimone oyuuyemo.  Otuna mo yo oudila vookakwaya, ovo moushosho wavo hamu longwa oyinima ihapu.  Oshilongo tashi tungwa nokumona oyuuyemo, mefuta omuna yo eembwa domomeva odo kudo hatu mono ko oipa oyo hai tungifwa eendjato naikwao ihapu.

 

Ngeenge okwa monika oilongo imwe tai vake oikwameva mefuta loshilongo shetu, oya pumbwa i pewe ehandukilo la nyaa keonga i fute nomolunyala opo naau a li e na ediladilo e shi ninge a kale e shi fela okalambo.

 

Ounamapya nounaimuna oua pumbwa okuamenenwa po.  Ounamapya otau dana onghandangala moshilongo shetu koumbangalanhu washo.Ovanamapya ova pumbwa okuudifwa ko ongushu yedu, nghene la pumbwa okulalekwa po.

Ova pumbwa okulongwa omikalo dopashinanena dokupulula osho yo dokushila omwoolo, opo ku yepwe omikalo odo hadi eta ekungululo ledu.

 

Ova pumbwa yo okulongwa omikalo da yooloka dembuwaleko, nelalakano opo edu li kalekwe po, yo oimeno i dule okumena nokumona oikulya ya wana tai di medu.

Oimeno nai twikwe i hapupale, yo i dule okwamenena po edu liha kungululwe po.  Ovanamapya navalongwe omukalo wokutula mo oushosho ngaashi o opaunongoni, opo vehe a longife papuko.  Ovanhu inava pumbwa okulongifa omaushosho e na oudiyo osheshi otaa njono edu noku etela oimeno oshiponga.

Oimuna oyo efimano lakula lomunhu. Oimuna inai dipawa, nai tulwe meefalama, opo iha yashuepo kovanhu, nai ningilwe eekamba da yooloka, opo ngeenge i li mokamba imwe, do dimwe otadi fuda po, opo di mene omwiidi wa wana.  Oimuna oya pumbwa yo okulundulululwa meekamba manga inadi kunyuka unene, opo ku kelelwe ekungulukepo ledu.

Oimuna oya pumbwa okufilwa oshisho shomatunhilo, i tunhilwe komikifi da yooloka, shaashi okukelela okudule okupanga, i mone oukolele yo i dule oku hapupala nokulandifwa koilongo ya yooloka sho oshilongo tashi mono oyuuyemo.

Eenhele domatalelepo odi li yo odjo inene yoshilongo,onghene oda pumbwa okuxumifwa komesho nokuyambulwa po, di kale di na oinima tai shili  ovatali vo ve uye ve lihafife mudo.  Oinamwenyo oya pumbwa okufilwa oshisho, opo omaludi ayo aha kane po.

Eedjo doshilongo nadi kwatwe noukeka  opo kuha ningwe shihutuka oshi dja peke, yo ombedi i ka ninge naukelo.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here