Epangelo ota li kwathele aanafaalama moku kondjitha okapuka

0
234
Wilhelmina Gideon gwomOkaku ta ulike omitse dhomahangu ndhoka hadhi kala dha londwa kokapuka pethimbo lyongula onene. Aanafaalama ya fika okapuka konima yo ku ka tonako kiilya yawo.

KuHelvy Shaanika

 

ONGWEDIVA – Oshikondo shUunamapya nUuteku wiimuna, Omeya nOmakuti osha tameke oku kwathela aanafaalama omathele mboka omapya gawo ga taalelwa koshiponga shokapuka hoka ta ka lipo iilya yawo.

Okapuka oka ndhindhilikwa oshiwike sha yi kaanamapya miitopolwa Oshikoto, Oshana, Omusati nOhangwena. Yamwe yomanafaalama mbaka oya tila kutya otashi vulika ya ka kale neteyo lya nkundipala omolwa okapuka hoka. Onkene oya indile epangelo opo li ya kwathele andola oku ka pombela nomiti. Pethimbo ndika okapuka haka ota ka tapateke mOshana, miikandjohogololo, Okaku, Okatjali, Ondangwa, Uukwiyuushona nOngwediva.

Nonando okapuka haka opo ka monika omasiku ngaka, kaanafaalama, oyendji yomuyo oya ti eyonagulo lyako ota li endelele noonkondo, molwashoka ota ka li noku endelela.

Aanambelewa yuunamapya mOshikondo shoka oyi ipyakidhila ngashingeyi noku pa aanafaalama mbaka omayele nkene yena oku kondjitha okapuka haka nawa. Oye ya kumike opo ya longithe omikalo ndhoka dhi shiwike oku za nale oku kondolola eindjipalo lyako.

Omunawino gumwe guunamapya, Josua Antonio okwa ti elongitho lyomiti dhuuzigo oku dhipaga okapuka, kagu shi omukalo omwaanawa, oshoka nguka otagu nayipike omudhingoloko. Antonio okwa popi ndhika konima sho aanafaalama ya indile omiti opo ya pombele noku dhipaga okapuka hoka.

Okwa ti ye naanambelewa ooyakwawo oya longo aanafaalama uuwinayi wokulongitha omiti dhokudhipaga okapuka, onkene oyendji yomuyo oya tokola oku kondjitha okapuka nomikalo dhilwe kakele ko ku pombela nomiti dhuuzigo. Sigo oompaka aanafaalama ashike yeli yaali oyo ya zimine oku longitha omiti oku kondjitha okapuka .

“Ngele owa longitha omiti mepya lyoye okudhipaga okapuka, nena otashi ti kapena omuntu ena okweenda mulyo uule wethimbo lyontumba, oshikwawo aanegumbo yoye ita ya vulu wo, okulya iilongwa yomepya ndyoka konyala uule womwedhi gumwe. Lyo ethimbo ndika olyo ndyoka aanafaalama haya li iilongomwa yomepya ngaashi  omboga, omanuwa nomakunde,” Antonio ta fatulula.

Okwa ti elongitho lyomiti otashi vulika li kale oshiponga kuunona mboka ha wu yaka nokulya omanuwa okuza momapya nando inawu pewa epitikilo kaakuluntu yawo.

Lucia Iipinge, omunawino muunamapya okwa ti nonando ina mona nale okapuka haka, aakuluntu momudhingoloko oya ti okapuka haka oka li ko ishewe omimvo dha pita po. Mbaka oya ti hoka oye ka kondololele moku longitha ontseyo yawo yopamuthigululwakalo.

Omikalo dhimwe dhopaushitwe ndhoka tadhi vulu okulongithwa  oku kondolola okapuka ongaashi  oku pitika uudhila noondjuhwa opo dhi lye okapuka hoka, onkambadhala onkwawo oondjoka  yoku shika okapuka hoka kiilya opo ka gwile pevi.

“Aantu yetu oye hole oku hinga uudhila momapya gawo  giilya nenge haya dhipaga uudhila mboka, nonando mbuka ohawu ipalutha nomazinyo ngoka nenge ohawu li uupuka mboka. Otu na oku etha uudhila mboka wu lye uupuka,” osho Iipinge a ti.

Okwa ti okapuka hoka ha ka ithanwa American Boll Worms oha ka tendula omayi ogendji, haga tendulilwa momutse gwehangu ndyoka inaali kola natango. Wo uuzinyo uushona wokapuka haka ta wu tameke oku ipalutha moku lyapo omutse gwehangu ndyoka oku za meni lyagwo

Pahapu dha Wilhelmina Gideon gwomOkaku, mOshana, okapuka okwe ka mono ka siikila omutse gwomahangu mepya lye oshiwike shayi.

Aanegumbo yaandjawo onkene oya tameke oku likola okapuka hoka noonyala taya tula mooplastica yo ta ye ka fikepo.

“Shika ina shi kwathela sha oshoka, sho twa shuna  ishewe pehala mpoka twa li twa likola okapuka otwa adha ishewe omitse dhomahangu dha kakanywa ishewe kokapuka ke vule hoka twa adheleko tango,” Gideon ta fatulula.

Omvula ombwanawa ndjoka ya loko momwedhi gwa yi, oya yumudhapo iilya noku londeka etegameno lyeteyo ewanawa mokati kaanafaalama. Ihe etegameno ndika oli lipo ishewe tali shonopala molwa eholokepo lyokapuka  haka.

“Okapuka ota ka indjipala esiku kehe. Ngele owe ya mpaka ongula onene oto mono kutya omitse dhiilya odha ka kanywa kokapuka, hoka ha ka holama ngele etango lya pitimo nokweeta omutenya,”osho meme Anna Ashikoto gwokOluhwa, moshitopolwa shaShana a ulike.

Meekulu Anna Fillemon, omukokele gwomomukunda ogwo tuu ngoka okwa ti moku kala kwe okwa mona okapuka ka fa hoka ihe hoka ka ka li okendji oku yeleka naa haka konuumvo.

Okwa ti aanamikunda oya li haya kondolola okapuka hoka  moku fula omalambo ga kondeka omapya ko ta ka gwilemo. Oya li wo haya ka likola ko kiilya noonyala  yo ta ye ka fikepo, no mukalo nguka ogwa li tagu longo.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here