Edhimbuluko lyesiku lyomunona omuAfrica

0
182

Oshiwike shika aanona aaNamibia, oya joina aanona oomiliona odhindji muuyuni okudhimbulukwa nokutyapula esiku lyomunona omuAfrica. Oye shi ningi ongo ondhimbulutho yedhipago lya ningililwe aanona omathele omumvo 1976 mo South Africa. Aanona mboka ya li ya dhipagwa kepangelo lyokatongo lya South Africa oya li ashike nondjo yoku indila ya pewe elongo lyongushu  yo ishewe ya longwe mOshiingilisa noshowo momalaka gooyina ihe haku thiminikilwa okulongwa mOshimbulu, noshowo okulongwa elongo lyokakombo noludhi.Pethimbo aanona mboka ya li taya indile okupewa elongo lyokolela, Oshimbulu osha li tashi dhengele ongo elaka moka iilongwa ayihe yali hayi longwa.

Oshiwike shika ngaashi ashike esiku ndyoka omimvo 40 dha pitapo ngashingeyi aanona muuyuni oya dhimbulukwa esiku ndika eti 16 lyaJuni noku tala kElongo nongushu yalyo. Nonena aanona woo ngaashi ashike shali omimvo omilongo ne dha ka pita, otaya pula elongo lina uukuume newaanawa kuyo, elongo itaali futilwa, nelongo tali dhengele kaanona ayehe lyo ishewe olyo ngushu li pewe aanona ayehe muAfrica.

Omiyalu dha gandjwa ku UNICEF  ewawa lyIigwana Hangano lina sha nuunona, odha ulike kutya aanona konyala oomiliona 30 otaya adhika muAfrica pevi lyombuga ya Sahara, yo ayehe mbaka iha ya yi komanongelo.

Africa pevi lyombuga yaSahara okuna omwaalu gwaanona oomiliona omathele 390 omayovi 942 yomwaambaka  otaya adhika moNamibia. Nando Namibia okwa huma komeho moku gandja elongo lyopevi itaali futilwa kaanona ye, onkalo yelongo mokati kaanona mboka ya hupako yomenenevi ndika kohi yombuga ya Sahara ota yi etitha omaipulo na ina yi opala okutala nokudhiladhila ngele tashiya kelongo lyomunona.

Itatu tila okushitomona kutya onakuyiwa yelongo lyaanona mboka ombwinayi ya fa ashike ndjoka yaanona mboka ya dhipagelwe noondjembo momapandaanda ga Soweto meti 16 lyaJuni 1976, sho ya li taya kondjele elongo lyongushu lyaayehe.

Molweendo konyala lwoshinano shaa vule etata lyokilometa aanona yosikola mbaka naa gundjuka opo taya zi mepipi lyomimvo dhomulongo oya li taya ulike okwaanombili kwawo kombinga yelongo lyoshiningililamo, na oya li taya pula uuthemba wawo okulongwa elongo lyongushu  noshowo okulongwa melaka lyooyina nomOshiingilisa. 

Miiwike iyali mbyoka ya ka landulako aanona oya holola omadhiladhilo gawo ndele eyamukulo ndyoka ya pewa koholomende, olyo eso netiko lyombinzi yaa na ondjo noshowo eehameko nelemaneko lyaamboka inaa ya sa.

Aanona wo yomuAfrica pevi lyombuga ya Sahara nena oya taalelwa konkalo ya nika eso ngaashi,  ashike ndjoka ya li ya taalela aanona moSoweto omimvo omilongo ne dha kapita. Shika otashi monika miiningwanima ngaashi mbyoka ye kwatepo ombambyona lyaanona yaakadhona aanasikola moNigeria, kongundu yiikulo yongundu yo Boko Haram.

Ndjika ongundu yiikulo mbyoka omatilitho gayo noshowo omahomono ga yo ngashingeyi ga taandele sigo oko Kenya no taga uvika wo nomoCameroon.Ndjoka ongundu yina elalakano okutindila aanona ompito yelongo unene tuu aanona yaakadhona, omanga iiponokela mbyoka otayi ti, woo kutya aanona yaamati itaya ka kala nompito ya ngungumana okumona elongo ewanawa no itaali futwa, ngele miitopolwa moka ye li  oyi li kohi yonkalo yiita nomalugodhi. 

Olupandu nalu pewe aanona aaNamibia mboka ya thikama meimweneneno uule wominute dhontumba okudhimbulukwa onkalo yoshiponga moka aanona ooyakwawo koombinga dhimwe dhenenevi ye limo. 

Shika oye shi ningi wo okupandula onkalo ombwanawa moka ye li mevi lyooyinakulu , yena ombili engungumano nemanguluko okulongwa elongo lyongushu tali dhengele noshowo itaali futilwa. 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here