TUYENI KOLUPALE LA TUYENI: Eenganga eengangala daAfrica vati ovafita.

0
356

 

Oshili shili meulu omo ngeenge omuna ngo shili oheli ei haipopiwa vakwe, ayeee oshili omayoka otaa ka dja mumwe nomifuwa pombada opo, ashike shapo oikuni tai ka kala yehemo yokweehela ediko lovalunde novaneipupulu.

Eenganga eengangala da Africa de lidika omishiakano meefingo vo ovena Eembibeli pomake tava longifa edina la Kalunga oipolopolo vo vati otave li ufana ovafita ovaalikani nova veluli voshili, eemafia edi osho ne daponokele oshilongo shetu sha Namibia momutenya umwe nomepafimo le isho, nde oudano taudi pondje ne yo ombwanyu otai mbwanyuka osho.

Pwilikina utale nawa muholi mbili wange eshi mu li momake eembudi na nye otamu wilikwa noku kondololwa keeshondolo da Africa, opo kapena oshili oumbudi uli kombada nokoluheela. pamahokololo nopamishangwa domounyuni ovanhu ovo hava ufanwa eemafiya eengangala domo ineya hano, ota ku hokololwa kutya potete oda tamekela mo USA ta ku tengenekwa pomido 1840 nokonima yomido dalupuka omishangwa otadi ulike kutya Amerika okwa dulako eenghaku nokuhadamo eshondolo edi moshilongo shaye nonande inadi pwamo filu filu.

Eengangala edi hadi ufanwa eemafiya ina di tula nande omutwe kepe konima yoshikonga shoku hadamo eemafiya mo USA, ashike oda pula komesho nafiyo dimwe domudo tadi fiyepo oshilongo sha Amerika noku ke li hanena moilongo ya Africa.

Pwilikina ne oushondolo apa wa tamekela noineya apa ya kala yamena omidi, pamishangwa dounyuni otadi hokolola ngaha mo 1922 lopomido odo, oshipotongo sheengangala dimwe ngheengo de ka tatula ndele nadiuye difude omo Nigeria, shomu Africa wo oudano otaudi pondje ne osho.

Nye ndishi omwakala ngo ne mweshikoneka nawa kutya Nigeria osho oshilongo sha kala sha shivika nawa nosha konekiwa nawa mu Africa shili pomufika wopombada nge tashiya koinima youtokoloshe noikwandjongo mwa kala muna oilulu ya mona epukululo nomadeulo hano ngaho, hano eshi otashi ulike ne kutya ondjongo osho ne ya yi mumwe noumbudi ndele oiyolifa osho ya ningi omikweno ne moshilongo mwii.

Pwilikineni utale nawa, ame mwene kandililepo oku mu hongolola meengeleka deni, ashike onda hala oku mu lombwela oukwatya woshiponokela eshi shaponokela oshilongo shetu sheengeleka kutya osha tamekela naana peni hano, osho sha etifa omapiyaano konima yosheendo shaavo tave li ufana ovafita vadja ko Nigeria.

Pwilikineni utale nawa ovafita ovo vadja pondje yoshilongo eshi tave mu longele oushada, oshiwana sha Namibia shimwe osha hovela okufiyapo eengeleka davo omu va kala naamu va shashelwa ndele tava mbombolokele keengeleka dipe odo dimwe domudo di hena omadina nokuli shapo oko faila ei ya dikwa totale, kepulo ne kutya oshike sha etifa ovanhu va fiyepo eengeleka davo, keshe umwe okuna etomelo laye kutya otai akaalikanenwe ye aka velulwe oulunde ou wa kala momutima waye.

Vanhu vaKalunga pashukeni utale ndele tamu patulula omesho eni mu tale eshi tamu danifwa eenghama pehena ovapanduli kounona vakweni, ovashiinda vamwe paife moshilongo shetu itava popi vali novashiinda vakwao, ndele eshi ota ve shi ningi ngo tava lombwelwa keengeleka davo, ounona vamwe momaumbo itava popi vali novakulunhu vavo molwaashi vati oina nooxe ove va tula oilulu momitima, vakwetu oixuna yovafita tava udifa vo otava nyanekele vo ohava mono noiluli, oyo ne oilonga ye mafiya hitongwa oyo.

Oshiwana shimwe osha landifapo omaliko asho noituwa kwali ve kwete ndele oimaliwa tava tula kee banka deengeleka tu edi va ti Kalunga ote ke yaalulako nale osho tava lombwelwa keengeleka davo ngaho, ovanailonga vamwe moilonga kavena vali ombili nava kwao molwaashi otava lombwelwa kutya vati oha nangala tave li djombauka osho tava lombwelwa kovafita vavo ngaho.

oshili va namibia ame shima ngo nde ngeno handi kala nomwenyo konima yeedula12,oshili shili omuna okushilombwelange oudano womadu oo tamu danaukifwa koipululu ya Africa opo, okutya ngo nye omuna okushaala pomutenya omaliko aiwa nao navamwe omuna okufiwa mwa nyonauka momitwe nomomauluvi nye tamu li dedaula ne momadu vati oulunde tau pitimo kaana ve teelela utale oidjemo ta ya shito u pwilikine, kushi ne kutya ovali peni nale noita yeembulu yali moshilongo shetu omu ngeno pamwe vetu vatele nge ovena eshi veshi shili.

vakwetu eengeleka edi oda nyika unene oshiponga, do odo ngo tadi nyanekele do odo dilipo tadi xupile ovanhu  nomeya mapyu va ti oulunde ngo udjemo vamwe otava lifwa oinima ina ipya na vamwe otava iwa navo momilele vati otava kufwa ngo oiluli ili momalutu avo, oshili shili openi ne vali wa mona ovafita tavaalikanene ovanhu vo otave va penuna vali oinyafa.

Eshi ne tashi ku nyenge vaholike sho otashi tilifa, eengeleka edi ihadiiwa omutenya ndele ovanhu otava i oufiku keshe fiku laKalunga vo otava umbu ngo ongalo ovalihomboli vamwe kavena vali ombili momaumbo, osheshi ovakulukadi novashamane vamwe otava nangala keengeleka vati otava kufwa tu oulunde momalutu avo omo, ava okuudifa kwavo okulombwela ashike ovanhu oikwandjongo noishitukila mbela oyo velilongela oufita. Otava lombwele ovanaudu ava veli komapango vati nava kupuleshi eepela na inave dinwa vali, molwaashi otava velulwa komepo Iyapuki naapa ngo wa mona omepo Iyapuki yalungilwa mumwe neepela vakwetu oixuna shili vakwetu oshiwana sha Namibia eshi sha tulwa kondjoko tashi pululifwa moshana.

Oshili nye ne ovaNamibia, shotete okwa tya ngo nye omuna okatale konawa, kashidjuu mu tulwe ondungu momesho, nye mbela omuhole ne nokulya, shayela kutya oshipu mulifwa oudiyo, nye mbela omuhole ne nokuuda, oshili onamukafite ngo nomatwi, hano okuhole okupopya kwetu naashi inaa tu tumwa, onatu ka ningeni ngo eembolo, hano omaitavelela etu otae ketu twalwa moshiponga ndele hatu kanifwa kovadjai djai voilongo vo vaye ngo nashe ndele koko ta file omututu.
Hano nande omongula wa hanga omunhu ta deula exuvi, efa ino tya handi londeko shaashi oushishi nale kutya nye keumbo leni iha mu londo omaxuvi, nge osho wauko ndele toteka oto ka tya ngaipi.

John ya Tuyeni
Cell 0812988549
Mrtuyeni76@gmaila

 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here