Peter Ondume yomomufitu: Nkene ndi imonene okamutse kaSouth West Africa

0
266
Peter Jungle Fighter

 

Mu Febuluali 1985 onde shi pondola oku imonena omuniilonga ha longele aatondi yandje, ye nguka okwa li eshi omuntu ha longele moombelewa dhuumutse pOndangwa. Omuntu ngoka nda ningi ekwatathano na ye okwa li ha ithanwa Nghilundilwa, a li ha longele mokamba yetanga lya South Africa mOshakati ha yi ithanwa oSector 10. Nghilundilwa okwa li omupangeli gomalusheno mookamba adhihe dhaakwiita yomukolonyeki muumbangalantu auhe. Nguka okwa li eshi omunambelewa gumwe mOombelewa dhuumutse ha longo negandjo lyoonzapo dhomavalo. Onda lombwele ihe Nghilundilwa opo a popye naye oku mu itaalitha opo a shangele ndje onzapo yevalo. Onde mu pe ehokololo ndyoka a li ena oku gandja ku kuume ke nguka, ta ti okuna omumwayinagona ngoka a kala kohambo ethimbo ele no kwa pumbwa onzapo yevalo. Onda pe Nghilundilwa edhina lyandje lyiifundja ndyoka olyo lina okushangwa monzapo oshowo omaukwatya galwe giifundja wo ngoka ge na okunyolwa monzapo.

Omulongeli kumwe naatondi nguka inandi tsakanena na ye. Osha kutha ashike omasiku gaali ye Nghilundilwa okwa etela ndje onzapo yandje yevalo , ndjoka nda li ndina okulongitha oku ka konga nayo okamutse pombelewa oyo tuu ndjoka. Molwashoka omunambelewa nguka ka li ha longo nuumutse onda li ishewe ndina okukonga omuntu gumwe ngoka ta vulu oku kwatha ndje opo ndi thanekwe okamutse. Oshilonga shika sha li sha fa oshidhigu ngele omuntu to dhiladhila.Onda longitha ontseyo yandje oku tala kutya omuntu ngoka ta kwathele ndje mushika olye nosho wo ngele nguka ota zimine oku kwatha ndje.Konima yoku gongela uuyelele kombinga ya nkene ombelewa yuumutse hayi longo onda mono omuntu ngoka eshi omunambelewa  ha longo moombelewa dhuumutse.

Omuntu nguka okwa li Tate Kayupa ka Mwatotele  mwene gwomukunda Elyambala. Onda indile Tate Mwatotele opo a popye nombelewa ndjoka opo yi pe omutekulu gwe ngoka a kanithile okamutse ke kohambo muuzilo wUukwanyama.Konima yoonkundathana oonde Tate Mwatotele okwa zimine opo a kwathele ndje.Onde mu pe ethimbo konyala lyiiwike iyali opo a itaalithe aanambelewa mboka ya pendje okamutse.

Onda ka shuna ku Tate Mwatotele petameko lya Febuluali 1985 oku ka tala kutya okwa ya sigo openi nelongekidho ndyoka. Onda adha nale oshilonga shoka eshi manitha oshoka okwa ti okwa popya nale nomunambelewa ngoka, naanguka okwa li a zimine oku pa ndje okamutse. Nonando Tate Mwatotele ka li a lombwele ndje edhina lyomunambelewa ngoka,okwa ti nguka omukwanezimo lyezimo lyomukwaniilwa pOnamungudo.

Sho nde mu pula ngele ngoka otashi vulika a kale omulongithwa gwomutondi, Tate Mwatotele okwa ti omuniilonga kehe ngoka ha longo mombelewa ndjoka  oha longele epangelo lyokatongo na ota vulu oku kala a gama kombinga yomutondi.Konima yoku tala nkene shika tashi vulika sha nika oshiponga, omusamane okwa lombwele ndje kutya okwa ninga nale omalongekidho opo ngame ndi ka thanekwe poombelewa pOndangwa meni lyomasiku gaali, onkene ngame onda li ndina oku ninga etokolo lyandje.Onda li ndina oku imonena okamutse molwashoka ngele kandi  ka na otandi ka longa nuudhigu oku ya kuushimba unene tuu okupitila pomweelo gwopOshivelo. Nonando onda kala mekwatathano na Tate Mwatotele natango onda kala ngaa ndina uumbanda ngele pamwe oha longo nomutondi nosho wo pamwe ota longo nayalwe opo a gandje ndje miikaha yomutondi.Onda li nde mu kuminwa oshoka okuna omukumo  okulonga na ngame no sha fa keena uumbanda womatanga gomutondi. Onda kala tandi ipula kutya omolwashike eli ngaaka, okwa li ngaaka ngiika pamwe ha longele omatanga gomutondi ombinga yimwe  nenge pamwe omulumentu ashike iishi no keena esimaneko lyomatanga gaakwiita gypangelo lyokatongo?

Onda longitha omasiku gaali ngoka ga lipo omanga inaatu ya kOndangwa okugongela omauyelele kombinga ya Tate Kaupa, ngele pamwe okuna ondjokonona yoku longela kumwe nomutondi, ihe shoka nda mono ooshoka kutya ye elenga lya simanekwa ndyoka hali vulu okupopya naakwiita yomutondi no itaa li longithwa komutondi.

Uuyelele mbuka owa li wa gwana oku itaalitha ndje opo tu ye naye koombelewa dhuumutse.Onda kala tandi ipula kutya ngele Tate Mwatotele ota ka kwatitha ndje nena ye oku na ontseyo ndjoka kutya aakwiita yoPLAN ohaya geele omulongeli gwomutondi nondjahi.Onde ya pegumbo lya Tate Mwatotele metiyali ihe inadi mu adha mo.Onda kala nde mu tegelela sigo ote ya. Sho eya otwa kundathana shoka tatu ka popya ngele poombelewa mpoka otwa ka pulwa omapulo ogendji kutya omolwashike kaandali nokamutse. Konima yaashika ngame onda tokola okulala paandja Tate Mwatotele oku tala omaihumbato ge. Opo ihe ongula yesiku Etitatu otwa yi mondjila oku ya koombelewa dhuumutse kOndangwa.Sho twa thiki pOndangwa otwa piti pomweelo mpoka pwa li pena aakwiita.Poombelewa dhuumutse Tate Mwatotele oye a yimo tango. Otwa tsakanenepo wo naantu yalwe wo mboka ya li ye ya oku thanekwa nenge oku ilako uumutse wawo. Konima sho Tate Mwatotele ya popithathana nomunambelewa omushiwikile nguka nena onda ithanwa mo opo ndi ka thanekwe. Tate Mwatotele okwa ithana ndje nondunge ta ti omukatalume ngoye waa shi kutya ongushu yokamutse oshike, ila mbala wu thanekwe, a tsikile a ti oto ningi shike pondje , mpaka kape shi pohamba, osho omusamane a igidha sho iithana ndje ndi ye mombelewa. Opo ihe onda lombwelwa ndi kuutumbe mokolonela yimwe. Omanga tandi kutumba onda dhimbulula oshipala shomunambelewa gumwe  ngoks a li omulongi gwa ndje  ye okwa li wo omushiinda shandje pomukunda gwetu. Elago enene oondika kutya nguka okwa li kokule nangame kashona , ishewe ngame inandi mu tala .Manga tandi thanekwa omunambelewa gumwe okwa pula kutya omolwashike opo tandi thanekwa okamutse ndi thike mpoka. Tate Mwatotele okwa yi mo mbala ta ti onda kala nda noholela kohambo ihaandi ziko nande oku ya kegumbo. Eyamukulo lye ndika olya yolitha aanambelewa oyendji mboka ya li ya kuutumba mombelelwa.Konima onda koneke kutya aanambelewa yaali mwa kwatelwa ngoka a thaneke ndje ngiika oya li ya tseya kutya ngame kandali ashike omukwashigwana gowala.Mboka yaali oya kala ya tala ndje taya imemeha sigo oosho twa zimo mombelewa.Sho omunambelewa a thaneke ndje okwa lombwele ndje kutya ota ka kambadhala oku tala kutya okamutse haka oka pwa mbala. Etumbulo ndika olya etele ndje omaipulo, na ondi ipopile kutya ngele opwa ningwa sha shaali muuwanawa  wandje ngame ondi ilongekidha okudhipaga kehe omuntu ngoka  ta thikama mondjila yandje. Okuthanekwa okwa kutha konyala ominute omilongo ndatu. Sho twa thigipo ombelewa onda li tandi dhiladhila kutya ngiika pondje opwa tulwa aatondi mboka ya tegelela ndje opo ya kwa te ndje. Ihe otwa yi nombili , tatu piti ishewe pobloka yaakwiita twaana mbudhi ta tu londo okambesa sigo opOngwediva, mpoka twa adha omaKasspir taga helula aakwiita yoKoevoet ngiika ya li taya zi kiilonga .Tse otwa yi kositola ya Tate Mwatotele mpoka  ndi ilandele epunyapunya  opo ndi ngungumaneke omadhiladhilo gandje ngoka guuhala ge li muutile.Konima yiiwike itatu onda ka shuna ku Tate Mwatotele ndi ka uve kutya okamutse oka pwa nenge natango ongula. Onda adha nale okamutse keya ka etelelwako ku Kayofa. Onda li nda nyanyukwa oku uva kutya haka okapwa nale , naashoka sha li sha thigalako osho owala okwiilongikidhila olweendo lwandje okuya kuushimba.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here