Peter Ondume yomomufitu: Iikonga yomahogololo ga Novemba 1989

0
317
Peter Jungle Fighter

Konima yokukala iiwike iyali molundume onda shuna koWindhoek opo ndi ka kuthe ombinga miikonga yomahogololo muumbugantu woshilongo, moLindili, Orange, Aus, Rosh Pinah oshowo omahala ngoka ge li pokati koKaiti noLindili. Mokugalukila kwandje koVenduka onda pewa ombistoli yoMakalov okwi igamena nayo molwashoka onkalo yegameno ka ya li nawa pethimbo ndyoka.

Pehulilo lyAuguste 1989 ngame onda yi koLindili okujoina oohailwa yalwe mboka nda adha taya ningi iikonga yomahogololo kohi yongundu yoSWAPO. Ongundu yetu oya li ya thikama  maantu yeshiwike nawa ngaashi Hailwa Idda Jimmy ngoka oye a li omuwiliki  gwetu moshitopolwa shoka. Omwa li ishewe Simon David Shoombe, Paulus [Okambwale Konondjeyi] oshowo oohailwa yalwe. Molwashoka oshitopolwa shika oshinene  notwa li tweende iinano  iile , ongundu oya topolwa  moongundu ooshona. Ngame na Shoombe otwa pewa okulongela moAus oshowo omahala gomomudhingoloko ngaashi Rosh Pinah noofaalama dhili pokati ko Lindili noKaiti.

Tse yaali otwa li hatu longo okuza poAus oku kwathela  aanandjungu yoSWAPO mokadoolopa hoka opo ya etepo ondunge ombwaanawa tayi longo unene tuu okushitalela moshitopolwa shoka sha li shuudha aanafaalama oyendji yomuyo yena ombepo yokatongo oshowo ye na ekwatathano niilumbu mbyoka ya li inaa yi hala okuuva edhina Namibia. Oshitopolwa shika nomahala gaamoka oga li taga kondjelwa neitulemo koDTA pamwe naayambidhidhi yawo aanafaalama aatiligane. Aanafaalama mbaka oya li ya longo naaniilonga yawo ongo mbaka yeli ooyene yawo nengi yeli yimwe yomomaliko gawo. Tse otwa kala ta tu ningi iikonga yomahogololo okuza muSeptemba sigo oosho omahogololo ga ningwa muNovemba 1989. Pethimbo lyiikonga mbyoka otwa tsakaneke omashongo omadhigu ogendji ngaashi ndyoka lyompumbwe yosheenditho, oshoka otwa li tuna owala osheenditho shimwe shoka twa li tatu longitha oku inyenga okuza pehala limwe okuya kehala ekwawo.

Aanafaalama momahala ngoka oya li ya londodha aaniilonga yawo opo yaa ye nando okiigongi mbyoka yoSWAPO. Onkene uuna twa talelepo oofalama aakwashigwana mboka oya li yetu tila no ka ya li yi ilongekidha okutu tsakaneka omoluutile okutidhwa miilonga.

Poompito odhindji uuna yetu mono mbaka ohaya inyenge yuuka oombinga adhihe opo uuuna ndoka tse twa thiki mpoka nena itatu adhapo nando omuntu gumwe. Konima otwa ka longitha ondunge yokulongekidha obraai nenge onyama ya yothwa ndjoka tayi liwa opunyu, hoka aantu ya li ya manguluka oku ya yee ya lye itaa ya futu sha. Manga taya li tse otwali twe ya longo papolitika. Moodoolopa  tse otwa li twa ende egumbo negumbo okusoshimpwiyu kutya omukalimo kehe okwa mona etumwalaka lyoSWAPO .Tse otwa li tuna ospana ndjoka ya li yi ilongekidha okupiyaganeka iikonga yongundu dhilwe mokuninga iikonga yetu neitulomo. Omasiku omashona omanga omahogolo inaaga ningwa  aakalimo yamwe yomwaamboka oya lunduluka ko koongundu dhawo konima sho twe ya tseyithile kutya  Swapo keshi ehangano lyiikulo ngaashi ya li ya lombwelwa, ndele shika oshali ashike opropaganda okuza kaakolonyeki sho inaa ya hala okuuva esindano lyoSWAPO.

Onda li nda thigipo oLindili omasiku gatatu omanga omahogololo inaaga ningwa opo ndiye ndika hogololele moVENDUKA moka omo ndali ndi ishangithila onkene onda li ndina okuya hoka ndi ka hogolole.

Mesiku etiyali sho nda thiki moVenduka omwamememati Thikameni Silverius okwa tumine elaka tali londodha ndje  opo  ndaa ka talelepo kegumbo oshoka iilyo yo Koevoet  oyali tayi kongo ndje.Komatango gesiku limwe  etanga lya homata lyaakwiita yomukolonyeki oya talelepo egumbo lyatate ye li miihauto yooNissan .

Pahokololo mbaka oya thikile paandjetu konima yomasiku omashona shono ngame nda adhika nda shuna koVenduka pehulilo lya Auguste 1989. Elago enene oondika kutya pethimbo yali taya kongo ndje ngame onda adhika nale nda shuna kuumbugantu woshilongo. Oshinima shika osha koleke  uuyelele mboka nda pelwe  kaantu yamwe mboka ye shindje ya tile kutya oombulu odha li natango tadhi kongo ndje okugeela ndje  molwashoka ndali ndiiyaka muukwatwa mokamba ya Shakati momasiku 30 gaKotoba 1986;

Konima yokuhogolola  onda shuna ko Aus hoka twa kala  twa tegelela iizemo yomahogololo konima yomayalulo ngele ga pu. Otwa thigipo Venduka komatango nokuthika moAus ongulonene esiku lya landula Olweendo lwetu olwa li luudha uuhwenge oshoka DTA oya li komeho  kutya ngaaka otwali ta tu pula omuhingi gwoshihauto shetu etu shune koVenduka  opo tu ka tale nkene ta tu ilongekidha okushuna koAngola. Otwa li tu uvite kutya koAus okokule unene oshoka otwa li twa hala okukala popepi noongamba  opo ngele DTA okwa sindana nena tse otatu taagulukile ashike moAngola noku tameka ishewe iita.

Sho sha kala sha fa DTA ta ulike ta ka sindana okonyala ndi adhike kedhengo lyomutima oshoka onda li tandi fudha nuudhigu. Ihe konima sho twa kundana kutya iitopolwa yokolundume kokutya Owambo nale oshowo Kavango ongundu yetu oya sindana  iilyo ayihe yoSWAPO mo Aus oya li ya nyanyukwa. Pethimbo DTA a li komeho  aayambidhidhi yongundu ndjoka oya li ye ya pombelewa yetu nokutu tilitha kutya  otuna okulyapo omapandela getu . IIlyo yo DTA oya li tayi endagula ethimbo ndyoka tayi ithana noku  lu ka iilyo yoSwapo omadhina ogendji. Ihe nando ongaaka tse otwa kala twa ngungumana sigo oosho oSWAPO ya sindana nesindano enene.

Okuza mpoka otwa longekidha eyotho lyonyama iikando oyindji okudhana nokutyapula esindano lyaantu kombanda yaalongi yomiyonena. Tse otwa gana kutya itatu ka hinda nando omuntu  pethimbo tatu tyapula esindano lyetu.Konima ashike yiizemo sho ya tseyithwa ngame onda shuna koLiindili omanga inaandi tuminwa kOrange  oku ka tonatela onkalo yegameno moshilando shoka. Onda ka ithanwa ishewe mbala okushuna koVenduka okutegelela eshango lyekotampango opo li manithwe omanga esiku enene lyemanguluko inaali thika.

Manga twa tegelela okushangwa kwekotampango ku pwe aakwiita oyendji yoPLAN oya li ya langela komatati  nokutulwa pomahala gasimana opo tu keelele omahindo gomukolonyeki ngoka a li a hala okupiyaganeka emanguluko lyaantu ya Namibia.

Aayambidhidhi ayehe yoSwapo oya li ya lombwelwa opo yaa hinde nando olye oshoka otwa li tu shishi kutya iilongithwa yomutondi oya li tayi kongo omaipopilo opo yi  tameke iita yopashigwana moshilongo. Manga tuli uupathi ngaaka otwa li ishewe tatu longekidha etendo epe lyeluwa lyemanguluko lyoshilongo oshowo etsiliko lyepandela epe lyEvi lyOmapenda nekululilo pevi lyepandela  lyuukoloni lya South Africa lyokakombo noludhi. Onda kala moVenduka  okuza muNovomba 1989 sigo 21 Maalitsa 1990 sho oshilongo sha manguluka konima yeigandjo enene nedhigu lyaamati naakadhona yevi ndika . Esimano nali ninge lyawo shono yi igandja  okumangulula orepublika ndjika ombwaanawa naantu yamo.

Ngame onda li poshituthi shemanguluko shotango pethimbo Omukokoliperesidende Sam Nujoma  a taamba oshinakugwanithwa shokuwilika oshilongo . Onda li nda dhimbulukwa uupyakadhi moka nda ende miikaha yaakwiita niilongithwa yepangelo lyokatongo, onda dhimbulukwa wo oohailwa omayovi mboka ya gandja oomwenyo dhawo  opo oshilongo shetu shi manguluke. Konima yoshituthi shemanguluko onda shuna manga komukunda ndu udha ombili molwashoka onda sindana. Mu Apilili 1990 onda ithanwa koVenduka kiilonga mOmbelewa yOmuperesidende gwoRepublika ya Namibia moka omo handi longele sigo onena.

 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here