PLAN etanga lyaakwiita aa iyambi: PLAN Fighting units

0
261

Aakwiita yoPLAN oya li ya fooloma po oongundu dhokukondja dhaakwiita konyala ye li 40 ongundu kehe.Oongundu ndhika odha li hadhi ithanwa  noondanda dhoalfabeta. Odha li dhi shiwike ongo ongundu ya A, B, C nosho tuu. Ongundu ya A oya li ya kommandwa kukommanda Fillipus Amutenya Nandenga “Zulu’ ongundu yaB oya wilikwa ku Kommanda Matias Ndakolonghoshi “Mbulunganga” omanga ongundu yaC oya komandwa ku Kommanda Mandume Handjebo.

Ongundu ya A na B odha li dha longele okuza koshitopolwa sha Kaungamash kohi yomalombwelo gaKommanda Zulu na yalwe. Yo ongundu  ya B oya yungu ontanda po Omahenge Andakolo oku ulika edhina lya mwene goshitopolwa tashi popi edhina lya kommanda Matias Ndakolonghoshi. Ihe konima yomumvo 1976 lwaampoka oongundu ndhika odha lundululilwa  moodetachments dhi li kohi yomalombwelo gokommanda yopashitopolwa kommanda Amunyela wa Shalali. Oodetachments odha li dhi shiwike wo A,B, C nosho tuu odetachment yowina yedhina Morning Star, ndjoka ya thikama moinginia nomaakwiita yokuhanagula nokundaadha, naandjika oya li tayi komandwa ku hailwa Nande Shafombabi.

Mokati komumvo 1975 ehangano olya patulula ehala etiyali lyopakwiita muumbugantu wAngola, ndele ndika kalya li tali longo oshoka aakwiita yoPLAN oya li ashike ye shi pondola okudhika oontanda yimwe mehala ndika momumvo gwa landula kokutya 1976. Aakwiita yoPLAN oya li ya dhike oontanda dhotango  moAngola poVilla da Ponte muumbugantu wAngola sha landula sho epangelo lyakaPutu moPutu lyu umbwako koshipundi kaakwiita mu Apilili 1974.Sho SWAPO  a egulula ehala etiyali lyuukwiita moAngola, aakwiita oyendji yo PLAN oya tembukile koAngola okuza koZambia.Etanga lyaakwiita ethele limwe olya thigipo Zambia okuya ko CASSABA moshitopolwa Moxico moAngola momasiku 24 Desemba 1974.

Ongundu ndjika oya thiki koCassaba okuza ko Masivi oshitopolwa shoka sha li mewiliko lyooquerrilla dha UNITA . Aakwiita yoPLAN oya taaguluka omulonga gwa Lungue Bung mesik eti 23 Desemba 1974. Cassaba ngoka konima a ka ninga ehala lyoku dheulila aakwiita okwa dhikilwepo oku uka pehulilo lyomumvo 1974. Kommanda gwotango gwokamba ndjoka okwa li Kwacha/Tulonga. Cassaba okwa dhikwapo pethimbo pwa li pena ompumbwe onene yiikulya naakwiita mbaka oya li ya hupu mokulya omidhika inaa dhi telekwa nenge inaadhi ningwa uusila, dho omidhika nadho odha li wo dha pumba.

Ongundu ndjika oya dheulilwa uukwiita unene tuu wopaguerrilla oshowo ya dheulilwa okukala ya ndjanga, omanga inaaya thigapo ontanda ndjoka ya ka dhike ishewe oontanda dhilwe  dhopakwiita moprovinsa ya Kunene na Menongue moAngola.

Momumvo 1977 oombelewa oonene dhiitopolwa itatu yopakwiita odha li dha egululwa moKunene.Omahala guukwiita ngaka ogo nee Ehala lyuukwiita lyokuumbangalantu ninginino,Ehala lyuukwiita lyokuumbangalantu, ehala lyuukwiita lyokuumbangalantu uzilo. Ookommanda ndhoka dha kokolapo omahala ngaka odho nakusa hailwa Wilbard Tashiya Nakada[north west] Fillipus Amutenya Nandenga Zulu[Northern Front osho wo nee Matias Mbulunganga Ndakolonghoshi[north Eastern].

Pomimvo dhomilongo heyali ano 1970 aakwiita yoPLAN mboka ya li haya longele moshitopolwa sha Cuando Cubango moAngola oya kala taya kondjo omalugodhi naakwiita yepangelo lya Putu.Ongundu ndjika oya li ya thikama po maakwiita yeli 19 taya kommandwa ku Elias Elia Haulyondjaba ‘Hailonga” na Fillipus Amutenya Nandenga Zulu.Ndele omanga aakwiita mbaka ya li inaa ya tuminwa koshitopolwa shika, Kommanda Zulu okwa li a tumwa koshitopolwa sha Cuando Cubango pamwe naakwiita yaali okuka konakona onkalo nkene yi li moshitopolwa shoka.Shika oye shi ningi pethimbo omalongekidho taga ningwa oku tumina aakwiita yo PLAN koshitopolwa shoka.Aakwiita yaali mboka ye endele pamwe na Zulu  oyo hailwa Kanana Uuno Shaanika na Sakaria Kapulwa Kapuleko.

Momumvo ogo tuu ngoka ongundu onene yaakwiita yoPLAN  ya thikama maakwiita yeli 50 tayi kommandwa kuKommanda Jerobeam Dimo Hamaambo oya thikile wo moshitopolwa shoka sha Cuando Cubango mondjila yawo oku ka dhika ehala lyopakwiita moshitopolwa sha Kunene popepi noongamba dhAngola naNamibia. Yamwe yaakwiita mbaka oya li taya kommandwa ku Kommanda Isaak Shikongo Pondo, Mawila, na Kapanya Hauwanga. Ongundu ndjika oya yungu ontanda poMasivi , moshitopolwa sha BIE moAngola mbaka oya kala pontanda ndjoka sigo omumvo 1974  sho ya ka tembukila ko Cuito Cuanavale moshitopolwa sha Menongue.Omanga ya li pokamba poMasivi aakwiita mbaka oya kala mekwatathano naakwiita ya UNITA mboka wo yali ye na oontanda moshitopolwa shoka.

Mokati komumvo 1975 aakwiita mbaka oya ka dhika ontanda yopakathimbo poKayundu , Endongo, Omulemba nokonima oya dhiki wo ontanda pEfitu Liti ya Nandjaba moshitopolwa shaCunene.Ontanda yopEfitu ndjoka ya dhikilwepo omumvo 1975  oya ka ninga, oombelewa oonene dhiilonga yopakwiita yoPLAN. Oombelewa oonene ndhika odha li tango dha wilikwa ku Fillipus Amutenya Nandenga Zulu. Ookommanda dhilwe odha kwatelamo Sakaria Kapulwa Kapuleko kommanda yopevi yontanda ndjoka , Fillemon Malima Kommisara yopolitika yomontanda ndjoka na Kakala kommanda yaakwiita yopoondjembo oonene.Petimbo ndika montanda ndjika omwali konyala aakwiita ye vule ethele limwe yi ilongekidha okukondjitha aakwiita aakolonyeki ya South Afrika mboka ya li ya tindila moNamibia.

Konima sho ontanda yEfitu la Nandekonda ya homonwa kaakwiita yomukolonyeki South Africa mo 1976, oombelewa oonene dhopakwiita odha tembudhilwa kOmulola omanga aakwiita yamwe mwakwatelwa Kommanda Dimo Hamaambo oya ka dhika okamba yimwe pOshixuxwa.Ishewe Kommanda Zulu okwa ka dhika po oombelewa oonene pOhamunime omanga ishewe inaa tembukila  kOshana sha Nandjila momumvo 1977.Pethimbo aakwiita yamwe yoguerrilla oya ka yunga ontanda pOshana sha Nalama  mbaka oya li taya kommandwa   ku Hailwa Matias Ndakolonghoshi Mbulunganga.

Nando aakwiita yoPLAN ya dhike oontanda pomahala agehe ngoka. Etanga ndika kalya li li na oombelewa dhopakwiita oonene , naandhika odha ka tungwa momwedhi Maalitsa/Apili 11976 po Moscow moshitopolwa sha Huila moAngola. Kommanda omukuluntu gwEfitu okwa li hailwa Zulu.

Aakwiita yamwe yoPLAN oya li ya tulwa koongamba dha Namibia naAngola pomahala ngaashi , Enghosa, Onamishe, Enyombwi, Oshinota nomahala galwe  moka mbaka ya kala taya hingile etanga lyomukolonyeki iita koongamba dha Namibia nAngola.

Momumvo 1977, aakwiita yoPLAN mboka ya li taya longele moAngola oya longekidhwa nawa nokutunga o etanga  lyopakwiita lyakola. Oya dhikepo wo iitopolwa yopakwiita yili itatu,kokutya oshitopolwa shoKuumbangalantu ninginino, kuumbangalantu, naashoka shokuumbangalantu uzilo.

 

 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here