PLAN etanga lyaakwiita aa iyambi: Iilonga inaa yi pandulwa

0
183

Aakwiita omayovi yiita yekondjelomanguluko mboka ya mono iilonga miiyukithilo ngaashi Etaga lyEgameno lyaNamibia osho wo Opolisi ya Namibia, nomiikondo yilwe nomahangano gopaumwene oya li yi iyadha monkalo yoshili muNamibia lyuudemokoli. Aakwiita oyendji yoPLAN mboka ya longa nuudhiginini mekondjelomanguluko oyi iyadha ye li konima mewiliko nenge mokupewa iinakugwanithwa, molwashoka aawiliki aape moshilongo kaya li ye wete ondjila nkene ye na okweenda okuya kethikilo. Iilonga ya pondolwa kaakondjelimanguluko oya kala ya talika ko ongo mbyoka itaayi vulu okuyelekwa nasha na, oohailwa ashike yomwaalu omushona mboka ya dhimbulukwa nkene sha li oshidhigu okukondjela emanguluko osho wo iinima iiwanawa mbyoka ya holoka po konima yemanguluko.

Aakondjelimanguluko nando ya longa nuudhiginini mokukondjela oshilongo, oya li ye na okuulika kutya shoka ya longa otashi vulu okuya petha iilonga. Onkene oya li taya pulwa oonzapo dhondondo mpoka ya hulila meilongo opo ya vule okukutwa. Oonzapo odha li dha pulwa molwashoka epangelo ndyoka lya li tali  wilike oli na omautho noompango ngele tashi ya pokukuta aaniilonga miilonga pamautho gompango.Onkene oshike nee sha ningwa po noyendji yomutse katwa li tuna nando onzapo yimwe .Nonakuyiwa oya li nale yu uthwa komulandu gwedhiminathanepo lyopashigwana, inaa mu kuthwa nenge mu gwedhwe sha.

Opo aakondjelimanguluko nayo ya mone iilonga mbaka oya li wo ya tegelelwa oku gwanitha po iipumbiwa yoku pewa iilonga mbyoka, sha faathana ashike naakwashigwana yalwe moshilongo. Oya li ya tegelelwa ya ulike kutya yo oye na oonzapo opo ya vule oku pewa iilonga mbyoka yo ya hala.

Omahokololo giilongapondoli momalugodhi inaaga nkondopekwa konzapo yelongo lyontumba kapwa li ngoka ega pulakene. Onkene ontseyo yiita oya ningi omahini gomupandela ngoka ga lulile  mboka ya li taya  kongo iilonga.Ontseyo ndjoka inay vula okulongithwa komwiindili gwiilonga  opo a pewe iilonga mbyoka hayi futu ondjambi ombwaanawa moNamibia lya manguluka.

Onkene monkalo ndjika ookommanda nale dhoPLAN  osho wo aakwiita yalwe yekondjelomanguluko kaya li ya vulu oku mona iilonga iiwanawa mepangelo. Mboka ya kutwa miilonga yegameno  nosho wo mopolisi oyi iyadha ya pewa omithika dhomiilonga mbyoka dhili pevi. Oya ningilwa shika molwashoka  mbaka kaya li ye na nando uulongelwe washa opo ya vule oku kala kombanda yewiliko metanga lyegameno.

Ookommanda yoPLAN nale oya li ya talika ko inaa ya longwa nawa ngele tashiya kelongo lya kwaalukehe nenge ye wetike yaa na ontseyo ya gwana  kombinga yiita yopashinanena nomathaneko ga nkene mbika hayi hingwa.Elaka lyOshiingilisa nalyo olya dhana onkandangala onene molwashoka ookommanda dhetanga lyegameno epe odha li dhina okugandja omalombwelo mokudheula aakwiita ta ye shi ningi mOshiingilisa. Ookommanda odhindji dhoPLAN ka dhali dhi shi Oshiingilisa nawa. Onkene osha li oshidhigu kuyo oku gandja omalombwelo melaka lyopambelewa. Omolwonkalo ndjika omolwashike mbela ookommanda inaadhi pewa aatolokeli ye dhi tolokele noku kala aakwatakanithi pokati kayo naakwiita.Shika ohashi ningwa olundji miilonga yepangelo onkene ka pwa li nando ompango yimwe ya yonwa ngele nani mbaka oya pelwe aatolokeli okuya tolokela mOshiingilisa.Oshikwawo epulo oondika kutya oshinima sha simana shoshene mompito ndjika osho ano shini naanaa?

Mboka yena ontseyo yomutungilo gwoPLAN otaya vulu okuhokolola kutya ookommanda dhomiita kadha li dhi na oonzapo dha sha. Mboka ya li ye na oonzapo oomboka ya li ya longwa sigo ostanda ontintano pethimbo ndiyaka. Yo ishewe mboka ye na ostanda ontintano oya li momwaalu omushona okuyeleka naamboka ya li owala ye shi okulesha noku shanga nenge mboka ya hulila mostanda ontintatu. Epulo olili nee mpaka kutya oolye ano ya li taya komanda aakwiita omayovi yoPLAN miiponokela oyindji yindji?Eyamukulo olya yela, mboka ya li taya longo iilonga mbika oomboka ya talika pethimbo ndika yaa shi sha nenge yaana ontseyo yuulongelwe wopombanda.PLAN kali a hehela ookommanda dha za palwe opo dhi kommande noku thaneka nkene iita yi na oku hingwa pethimbo lyekondjelomanguluko..Tse aaNamibia otse yene  twa longo iilonga mbika, ka shi  na mbudhi kutya otwa li inaatu longwa shithike peni.

Oshiholelwa okommanda yomatanga gaakwiita yoPLAN nakusa hailwa Jerobeam Dimo Hamaambo kali ena onkatu yelongo lya sha. Okwa li ashike omusitangombe nomuniilonga gwokondalaka omanga inaa ya muundjendi. Okwa kokele kohambo kOshimholo na ina mona ompito opo  i ihumitheko melongo omanga eli pondje yoshilongo. Ookommanda dhilwe oonkuluntu dhoPLAN ngaashi Matias Ndakolonghoshi[Mbulunganga],Fillipus Amutenya Nandenga [Zulu], Philipus Shikuma sha Kamati nookommanda dhilwe omayovi dhoPLAN  odha komanda iita noku sindana, dhaana oonkatu dhuulongelwe washa. Kommanda gwopombanda gwoPLAN, Omundohotola Sam Shafiishuna Nujoma ngoka a kommanda etanga lyuukwiita lyoSWAPO kali ena nando onkatu yimwe melongo pethimbo ndiyaka.Utya hailwa Nujoma okwa wilike SWAPO ayihe ethimbo alihe oshilongo manga inaashi manguluka  mokukondjitha omukolonyeki South Africa ndele ye kali ena onkatu yelongo.

Omolwashike oshinima shuulongelwe sha simana konima yemanguluko lyoshilongo? Olye ta fundjaleke lye moshilongo muka shoka tse twi imangulula tse yene?Oshikwawo aakwiita yoPLAN mboka ya li komahala giita otaya vulu oku shi koleka kutya  momatanga ngoka kamwali aakwiita oyendji mboka ye na oonkatu longo. Eeno aakwiita ye na oodiploma oya li aashona momatanga gaakondjelimanguluko.

Modetachment yokoFar –East hoka nda longele okuza 1978-1983 ka kwali nando omukwiita gumwe ena onkatu longo yi vule odiploma.Oyendji yaakwiita metanga lyetu  mwakwatelwa ookommanda oya li mboka ye shi okulesha nondndo kaya li ye shi okushanga nawa Oshiingilisa. Oondjumbeta dhoondjembo ngaashi ndjoka yoomilimeta 60 naandjoka yoomilimeta 82 modetachment yetu ngaashi nakusa hailwa Hamunanaovanhu eemwenyo kali ena nostanda ondatu, nonando okwa li eshi okulesha elaka lye mwene. Ndele ye okwa li eshi nawa oku umba oondjembo ndhika noku yaha omutondi shu ukilila.

Otandi hokolola noku endulula shika sha ningwa monakuziwa oku ulika kutya  elongo halyo alike tali ti sha ihe ontseyo yiilonga nayo oya pumbwa okutalwa monkalo yiilonga. Onkene osha pumbiwa okutala ontseyo yiilonga yaakwiita nale yoPLAN uuna mbaka taya kutwa miilonga.

Ka sha li oshiwanawa okudhina ookommanda ndhoka molwashoka ndhika dha li ihaadhi vulu okupopya  elaka ekwiilongo ndyoka tse olyo tuutha likale lyopambelewa. Otatu popi ookommanda ndhoka dha wilike aakwiita momalugodhi ogendji ndele itatu popi aalongwa mboka ya longwa ontseyo yiita momambo ihe kayena ontseyo yoyene ya nkene iita ha yi hingwa. Ookommanda adhihe dhiitopolwa, dhoobrigade, oobattalion, noodetachment adhihe odha li dha tamekithwa petameko pwaana ondjoolola.

Aaleshi ota ya dhimbuluthwa kutya oyendji yomookommanda dhoPLAN oya li ya longwa iita yoyene komatanga guukwiita ga dheulikika gomiilongo yokUuzilo waEuropa ethimbo ndiyaka.Mbaka kaya li andola aakwiita aape mboka opo ya kutwa  miita ngaashi yamwe osho ya li a dhiladhila.Oyendji oya dheulwa ongo ookommanda dhooguerrilla ya dheulwa sigo oponkatu yuukommanda waakwiita haya longitha iiyenditho osho wo ookommanda dhoongundu dhomatanga.

Eeno ookommanda dhimwe dhoPLAN odha galuka okuza muundjendi dha kulupa, onkene ndhika ka kwa li tadhi vulu oku kutwa  metanga lyegameno   lyopashinanena lya Namibia. Ndele nando ongaaka aakwiita mbaka okwa li taya vulu okuningwa aagandjimayele kaakwiita mboka aape, yo ya pewa iihako yopombanda.

Oyendji yomiilyo yoPLAN mboka ya kutilwe mopolisi nenge mwaandjoka yo Special Field Force oya kala nokupewa omithika dha faathana sho oyendji ya pewa iihako yuukonstabela nenge uushisande, nande yamwe yomuyo oya ende yu uka pombanda okuza pevi noku ninga aanambelewa aanene.

Onda hala oku shi zimina kutya  onkalo moka aakwiita yetu ya kutilwe metanga  lyegameno lyaNamibia kaya li mewiliko nekondololo lyetu. Oshoka ngiika ka twa li twa gwanithapo iilonga yetu omanga inaatu konga ekwatho  kaatondi yetu nale okuza koBritania.

Otashi vulika ngiini muuyuni mbuka kutya otatu inekele aatondi yetu  ya kwatele komeho okutungulula  etanga lyegameno lyetu.Otwa dhiladhila kutya ngiika mboka yali ya tsondumbo nemanguluko lyetu oya li taya lunduluka mombepo ashike mbala ngaaka .Mboka ya tok`ola shika oyo ayeke ashike yeshi kutya oya li taya ningi shike.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here