Moshitila Mwa Z’Ondjupa : Okuya kekango lyomongwa

0
238

Ngashi nde shi hokolola metetekelo, omapindikathano ngoka twa popi ga kala pokati kiitopolwa yOwambo, omwa li wo mwa kwatelwa omongwa, oshoka haitopolwa ayihe ya li ya yambekwa nomakango gomongwa. Oshinima oshikwawo osho shika kutya, mpoka pwa li pu na ekango hapo pwa li pwa kala aantu. Ekango olya li li li kokule naantu, onkene opwa li pu na ombunda okuthika ko, kulyo wu ka tape ko omongwa. Kekango omuntu owu na okuya ko to kashanga/kilopa e to galuka ko natango nomukalo ngoka wa yi le ko nagwo, ashike owa humbata iimbamba yomongwa.

Mokugaluka omuntu oho ende kolupadhi ngoye wa humbata omongwa. Sho kasha li ashike kutya omuntu ngele okwa shitwa omulumentu otayi kekango, aawe ohaku yiwa komulumentu lela noshikanyeko shi sho sheneshene. Ekango oshinima oshidhigu.

Omulumentu a ya kekango nokatemba kuusino/koondoongi a ka tape omongwa, ka li a yalulwa shili kutya okwa yile kekango, ngoka ta yalulwa shili kutya okwa yile kekango , oongoka a ya ko kolupadhi. Mondjokonona yAawambo okuholola kutya onda vala omumati, omulumentu ngoka e enda kekango ano a tapa ekango. Omumati ngele okwa koka, nena ohaku ti na ye a ka tape ekango. Omumati ngele okwa tapa ekango lwotango, nena omongwa ngoka ogwahe. Aasamane mboka ya li yi itumba, omwanamati ngele okwa ka tapa ekango, nena ohe mu pe ongombe. Ngame kekango onde enda ko iikando yi vule pwiitatu. Ekango ndyono tandi popi oondi lyiimbamba, aantu tamu ende kolupadhi, tamu thiki pekango, tamu tapa nokuudha iimbamba yeni omongwa, nokuyi eta komagumbo. Kakele kaashono, nandi mu lombwele kutya omongwa, go gwene omudhigu, guna lela ondjundo ya kwata miiti.

Kekango, ohaku yiwa naasamane mba aakuluntu ye enda ko nale.Sho tamu yi kekango, kape na uudhigu uunene, molwaasho inamu humbata iinima iidhigu. Uudhigu ohawu kala po mokugaluka ko.Oshinano oshile, ishewe kape na omeya. Uuna ndoka wu na omeya oho ende we ga humbata komutenge, hoka kuna iimbamba yomongwa. Iimbamba yomongwa ohayi humbatwa komutenge gwomapokolo. Omapokolo ngoka ethimbo limwe ohaga toshola omapepe gaantu, oshoka oga tengulwa kuudhigu womongwa. Mosheendo shokugaluka kekango aantu ohashi vulika mu ende mwa thigathana po ookilometa mbali nenge ndatu.Aalumentu mboka yeli komeho ihaya shuna konima ya tale kutya yakwawo oye li peni. Uuna tamu thiki popepi noshilongo, opo nduno hamu tegelelathana. Mboka ye li komeho ohaya ningi kutya uuna ngoka wa li konima, sho to ya adha ya thikile ngohela, sho tuu to thiki puyo otaya ti: “Aawe , natu yeni owala nena” Ngoye ngoka opo wa thiki owa towasha, kumwe noompekeshe, yo aantu otaya ti indeni. Komukalo gwa tya ngaaka aantu ihamu thikile we oshita, ohamu ningi yamwe otaa thiki konima yesiku limwe, nayamwe otaa ka thika konima yomasiku gaali sigo gatano. Molweendo ngele enota olya dhigupala, omuntu oho thigi po omutenge, e to ka konga omeya, opo nduno to gu galukile. Shampa amuhe mboka mwa yile kekango, mwa galukile komagumbo, opwa li hapu ningwa iitendele yomalovu gaamboka ya yile kekango. Mboka yi itumba ohaya dhipaga nokuli iikombo, opo aalumentu ya yile kekango ya lye. Mekwatathano niitendele mbyoka ya li hayi longekidhilwa aalumentu ya yile kekango ontomenawina, otandi dhimbulukwa nawa ehokololo lyomulumentu gumwe, nkene a valwa e ende kekango. Omulumentu nguka okwa li nduno ha ningi sho aantu mba ya za kekango taye ende ya lamba omagumbo moka ya hangelwa omalovu, naye iha faula, ohe ende e ya lamba.Esiku limwe yo otaa ka nwa omalovu pegumbo lyopuushiinda pamwe nomukulukadhi gwe. Sho aantu taya popi ondjila yokekango, naye moohapu ota yi mo nonando ondjila yokekango ke yi shi shili, oshoka hene a valwa kekango e ende ko.

Esiku ndyoka, uudhano osho wa zi po pondje.Omukulukadhi gwe okwe mu lombwele miipathi yaalumentu ooyakwawo ta ti : “Nima ya Nima ino ya mo moohapu, oshoka ngoye kekango shivalelwe wu ende ko” Omusamane okwa si ohoni nokwa yamukula omukulukadhi gwe ta ti: “Ngoye mukadhandje sho to popi kutya inandi ya mo moohapu dhaamboka ye enda kekango, nena otashi ti kutya sho te shuna kegumbo ngoye ino ya ko we, inda wu ka ushikwe kaalumentu mboka ya yile kekango.”

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here